Οι περισσότεροι από εμάς δεν μπορούμε να σκεφτούμε την αρχή της μέρας μας χωρίς το καθιερωμένο μας καφεδάκι. Για πολλούς από εμάς μάλιστα, είναι δύσκολο να ανοίξει το μάτι χωρίς το πολυπόθητο ρόφημα, ενώ άλλοι απλά απολαμβάνουν την γεύση. Τις περισσότερες φορές όμως, η σύνδεση με τον καφέ και το ξύπνημα δεν είναι τόσο βιολογική, όσο ψυχολογική, διότι έχουμε στο νου μας το πρωί “πρέπει να πιω καφέ για να ξυπνήσω” έτσι το μυαλό μας έχει εκπαιδευτεί αναλόγως.
Επιπλέον, οι απόψεις διίστανται σχετικά με το αν είναι καλό να πίνουμε καφέ ή όχι. Κάποιοι λένε σύμφωνα με έρευνες πως δεν κάνει καλό, κάποιοι λένε ότι δεν πειράζει αλλά κάποιοι άλλοι λένε πως μας κάνει ακόμα και καλό. Τελικά, ποια είναι η αλήθεια; Σας παρουσιάζουμε διάφορα αποτελέσματα της καφεΐνης στον οργανισμό.
Ποια είναι τα οφέλη του καφέ;
1. Θρεπτικές ουσίες και αντιοξειδωτικά
O καφές περιέχει μια μικρή αλλά σημαντική ποσότητα ιχνοστοιχείων, και συγκεκριμένα βιταμίνες Β2, Β5, Β1, Β3, μαγνήσιο, ποτάσιο και φώσφορο. Το μεγάλο ατού όμως του καφέ είναι τα αντιοξειδωτικά που περιέχει, τα οποία είναι πολύ ωφέλιμα για την υγεία.
2. Βελτίωση της λειτουργίας του μεταβολισμού και του εγκεφάλου
Η καφεΐνη είναι ένα διεγερτικό όπου μπλοκάρει την ορμόνη αδενοσίνη και αντ’ αυτού πυροδοτεί την έκλυση της ντοπαμίνης και της νορεπινεφρίνης. Σε απλά ελληνικά, μας κάνει να είμαστε περισσότερο “υπ’ ατμόν”, αυξάνει τον μεταβολισμό και τις επιδόσεις μας ,και επιπλέον νιώθουμε λιγότερη κούραση. Παρ’ όλα αυτά, τα οφέλη είναι σχετικά βραχυπρόθεσμα ενώ αν πίνουμε καφέ υπερβολικά συχνά, μπορεί να εξασθενήσουν.
3. Προστασία από τις νόσους του Αλτσχάιμερ και Πάρκινσον
Πολλές έρευνες, μεταξύ άλλων από το Αμερικανικό Ινστιτούτο Νευρολογίας, αποδεικνύουν πως όσο περισσότερο καφέ πίνει κάποιο άτομο, τόσο λιγότερο ρίσκο έχει να εμφανίσει νόσο του Αλτσχάιμερ (65%) και νόσο του Πάρκινσον (32-60%). Αν σκεφτούμε πως η νόσος του Πάρκινσον οφείλεται στην εξασθένηση των νευρώνων που εκλύουν ντοπαμίνη, δεν είναι καθόλου παράξενο που ο καφές έχει ευεργετικές επιδράσεις, αφού πυροδοτεί ακριβώς παραπάνω έκλυση ντοπαμίνης!
4. Μικρότερο ρίσκο για διαβήτη τύπου 2 και ασθένειες στο συκώτι
Πλήθος ερευνών έχει δείξει πως αυτοί που πίνουν καφέ παρουσιάζουν 7-67% μείωση πιθανοτήτων εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, ενώ παρουσιάζουν 40% λιγότερη πιθανότητα για καρκίνο στο συκώτι και 84% λιγότερη πιθανότητα να εμφανίσουν κίρρωση του ήπατος, ειδικά αν πίνουν τουλάχιστον 4 ποτήρια καφέ την ημέρα.
5. Μικρότερο ρίσκο κατάθλιψης και αυτοκτονίας
Σύμφωνα με διάφορες μελέτες, μεταξύ άλλων και από το Χάρβαρντ, όσοι πίνουν καφέ παρουσιάζουν 20% μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν κατάθλιψη, πιθανώς λόγω της καφεΐνης που δεν τους αφήνει να “πέσουν”, ενώ παρουσιάζεται 53% λιγότερη πιθανότητα απόπειρας αυτοκτονίας.
6. Μεγαλύτερη διάρκεια ζωής
Σε συνδυασμό με την αποτροπή ορισμένων ασθενειών που είδαμε παραπάνω, κάποιες έρευνες δείχνουν πως η κατανάλωση καφέ οδηγεί στη μακροζωία. Μια μελέτη πάνω σε άτομα 50-71 χρόνων που έπιναν 4-5 κούπες καφέ την ημέρα και σε ένα διάστημα περίπου 13 χρόνων, έδειξε πως μειώθηκε η θνησιμότητα σε εκείνο το διάστημα περίπου 12% για τους άντρες και 16% για τις γυναίκες.
Υπάρχουν όμως και μειονεκτήματα…
1. Άγχος και διαταραχές ύπνου
Η υπερβολική κατανάλωση καφέ οδηγεί σε αυξημένη αίσθηση άγχους, αύξηση των καρδιακών παλμών, μέχρι και σε κρίσεις πανικού. Ειδικά αν παρατηρήσετε ότι είστε πολύ ευαίσθητοι στην καφεΐνη, είναι καλό να περιορίσετε στο ελάχιστο την κατανάλωση. Επίσης, η ποιότητα του ύπνου διαταράσσεται και ειδικά αν καταναλώσετε καφέ πολύ αργά μέσα στην ημέρα, ενώ μπορεί να παρατηρηθεί ελαφρά αύξηση στην πίεση του αίματος.
2. Οδηγεί σε εξάρτηση και συμπτώματα στέρησης
Το πιο γνωστό μειονέκτημα του καφέ είναι ότι αν τον συνηθίσετε, και μάλιστα σε μεγάλες ποσότητες, θα εξαρτηθείτε από την καφεΐνη και θα αισθάνεστε λήθαργο και ατονία όταν δεν έχετε πιει καφέ. Εκτός από τη δυσκολία στην καθημερινότητα, η ιδέα του να εξαρτάστε από ένα συστατικό δεν είναι και τόσο ωραία, έτσι δεν είναι; Ένα καφεδάκι το πρωί δεν προκαλεί κακό και είναι μια ευχάριστη συνήθεια, αλλά η υπερβολική ποσότητα δεν θα σας κάνει καλό και ειδικά αν είστε ιδιαίτερα επιρρεπής στην καφεΐνη.
3. Ντεκαφεϊνέ: Δεν βοηθάει ιδιαίτερα
Πολλοί αγαπούν τη γεύση του καφέ, αλλά δεν θέλουν και την καφεΐνη παραμάσχαλα και έτσι επιλέγουν τους decaf καφέδες. Για να παραχθεί αυτός ο καφές, η καφεΐνη απομακρύνεται με χημική επεξεργασία από τους κόκκους του καφέ. Εκτός του ότι δεν είναι και ό,τι καλύτερο να παρεμβάλλονται χημικά στοιχεία σε ό,τι έχει να κάνει με τη διατροφή μας, καλό είναι να έχετε στο νου σας ότι οι ντεκαφεϊνέ επιλογές δεν είναι εντελώς χωρίς καφεΐνη, ενώ μαζί με τη καφεΐνη απομακρύνονται και θρεπτικά συστατικά του καφέ.
Τελικά, πρέπει να πίνουμε καφέ;
Αν σας αρέσει ο καφές, φυσικά και μπορείτε να συνεχίσετε να τον πίνετε. Υπάρχουν όμως τρόποι να επωφεληθείτε στο μέγιστο από τις ευεργετικές ιδιότητες του καφέ, χωρίς να σας επηρεάσουν τα πλεονεκτήματα που παρουσιάζει. Πρώτα απ’ όλα, τσεκάρετε την αντοχή σας στην καφεΐνη – το ιδανικό είναι να σας “ξυπνάει” χωρίς να σας προκαλεί αίσθηση άγχους.
Είναι επίσης πολύ σημαντικό να προσθέτετε όσο λιγότερη ζάχαρη και γάλα γίνεται, διότι έτσι δεν ωφελείστε ιδιαίτερα. Αν είναι με κάθε κούπα να φορτώνεστε έξτρα γάλα και ζάχαρη, δεν έχει νόημα. Επιπλέον, αποφύγετε τους καφέδες αμφιβόλου ποιότητας και σίγουρα χημικής παραγωγής, όπως οι νες καφέ. Και φυσικά, το υπερβολικό πάντα κάνει κακό: μην το παρακάνετε!
Έχετε ακόμη στο νου σας πως κάποιες ομάδες ατόμων πρέπει να περιορίζουν τον καφέ στο ελάχιστο, όπως όσοι έχουν υψηλή πίεση, αυπνίες, αγχώδεις διαταραχές, ή δυσκολίες στον μεταβολισμό της καφεΐνης. Γενικά όμως, ο καφές σε λογικές ποσότητες και χωρίς περιττά συστατικά, μπορεί να είναι ωφέλιμος για την υγεία όπως και το πράσινο τσάι ή άλλα ροφήματα.
