Υπάρχουν μέρες που όλα κυλάνε και μέρες που τίποτα δεν σε ευχαριστεί, χωρίς κάποιον προφανή λόγο. Ένα μέρος αυτής της διαφοράς παίζεται σε τέσσερις χημικούς «αγγελιοφόρους» του σώματος, που ο κόσμος τούς λέει ορμόνες της ευτυχίας.
Οι ορμόνες της ευτυχίας είναι η ντοπαμίνη, η σεροτονίνη, οι ενδορφίνες και η ωκυτοκίνη. Δεν τις αγοράζεις από πουθενά, μπορείς όμως να τους δώσεις αφορμή να ανέβουν με απλά πράγματα: κίνηση, φως της ημέρας, μικρούς στόχους, γέλιο και αληθινή επαφή με ανθρώπους. (Αυστηρά μιλώντας, η ντοπαμίνη και η σεροτονίνη είναι νευροδιαβιβαστές, αλλά το όνομα έχει κολλήσει.)
Με μια ματιά
- Ντοπαμίνη: ανταμοιβή και κίνητρο. Την ανεβάζουν μικροί στόχοι που ολοκληρώνεις.
- Σεροτονίνη: ηρεμία και σταθερή διάθεση. Τη βοηθούν το φως της ημέρας, το περπάτημα και ο σταθερός ύπνος.
- Ενδορφίνες: το «φυσικό παυσίπονο». Έρχονται με την έντονη άσκηση και το δυνατό γέλιο.
- Ωκυτοκίνη: δέσιμο και εμπιστοσύνη. Αγκαλιά, ποιοτικός χρόνος με φίλους και σύντροφο.
- Χρόνος που χρειάζεσαι: 30 με 60 λεπτά τη μέρα, μοιρασμένα μέσα στη μέρα.
1. Ντοπαμίνη: η ορμόνη του κινήτρου
Η ντοπαμίνη δεν είναι τόσο η ορμόνη της απόλαυσης όσο της προσμονής. Σε σπρώχνει να κυνηγήσεις κάτι και σε ανταμείβει όταν το καταφέρνεις. Το πρόβλημα είναι ότι το κινητό την «τσιμπάει» συνέχεια με φτηνές ανταμοιβές (likes, ειδοποιήσεις, ατελείωτο scroll), οπότε οι πραγματικοί στόχοι αρχίζουν να μοιάζουν βαρετοί.
Τι να κάνεις: σπάσε κάθε μεγάλο στόχο σε κομμάτια που τελειώνουν μέσα στη μέρα και σημείωνε τα όταν τα κλείνεις. Άκου μουσική που σου αρέσει πολύ, μάθε κάτι καινούργιο και κράτα το κινητό μακριά την πρώτη ώρα μετά το ξύπνημα.
2. Σεροτονίνη: η ορμόνη της ηρεμίας
Η σεροτονίνη συνδέεται με την αίσθηση ότι είσαι «εντάξει»: ηρεμία, υπομονή, σταθερή διάθεση. Επηρεάζεται από τον ρυθμό της ημέρας σου, γι’ αυτό τον χειμώνα, με λιγότερο φως και περισσότερες ώρες μέσα, πολλοί άντρες νιώθουν πιο «βαριοί» χωρίς να ξέρουν γιατί.
Τι να κάνεις: βγες στο φως της ημέρας, ιδανικά το πρωί, έστω 15 με 20 λεπτά. Περπάτα σε πάρκο ή βουνό το Σαββατοκύριακο, κοιμήσου και ξύπνα σε σταθερές ώρες και τρώγε κανονικά γεύματα με αρκετή πρωτεΐνη (αυγά, ψάρι, όσπρια, γαλακτοκομικά).
3. Ενδορφίνες: το φυσικό παυσίπονο
Οι ενδορφίνες είναι ο τρόπος του σώματος να απαλύνει τον πόνο και την ένταση. Είναι αυτό το «καθάρισμα» στο κεφάλι που νιώθεις μετά από ένα καλό τρέξιμο ή μια έντονη προπόνηση. Υπάρχουν όμως και πιο εύκολοι διακόπτες: το δυνατό γέλιο με την παρέα, ένα ζεστό μπάνιο μετά από κουραστική μέρα, ένας αγώνας μπάσκετ με τους φίλους.
Τι να κάνεις: 20 με 30 λεπτά κίνηση που σε λαχανιάζει λίγο, τρεις με τέσσερις φορές την εβδομάδα. Και κλείνε πιο συχνά ραντεβού με τον φίλο που σε κάνει να κλαις από τα γέλια.
4. Ωκυτοκίνη: η ορμόνη του δεσίματος
Η ωκυτοκίνη ανεβαίνει με το άγγιγμα, την αγκαλιά και το σεξ, αλλά και με πράγματα που οι άντρες συχνά υποτιμούν: μια ειλικρινή κουβέντα, ένα τραπέζι με φίλους, το να βοηθήσεις κάποιον χωρίς να περιμένεις αντάλλαγμα.
Τι να κάνεις: μια αγκαλιά που κρατάει λίγα δευτερόλεπτα παραπάνω, ένα τηλεφώνημα (όχι μήνυμα) σε έναν παλιό φίλο κάθε εβδομάδα, ένα δείπνο χωρίς κινητά στο τραπέζι. Αν έχεις σκύλο, η βόλτα και το χάδι μετράνε κι αυτά.
Μια μέρα που ανεβάζει και τις τέσσερις
Δεν χρειάζεται να αλλάξεις τη ζωή σου. Ένα πρόγραμμα σαν το παρακάτω χωράει και σε μια γεμάτη εργάσιμη:
- 07:30 Ξύπνημα σε σταθερή ώρα, κουρτίνες ανοιχτές, 10 λεπτά στο μπαλκόνι ή περπάτημα μέχρι τον φούρνο (σεροτονίνη).
- 08:30 Γράψε τρεις μικρούς στόχους της μέρας και σβήνε τους όταν τους κλείνεις (ντοπαμίνη).
- 13:30 Φαγητό μακριά από την οθόνη, αν γίνεται έξω.
- 18:30 30 λεπτά γυμναστήριο, τρέξιμο ή μπάλα (ενδορφίνες).
- 21:00 Δείπνο ή κουβέντα με σύντροφο ή φίλους, με τα κινητά στην άκρη (ωκυτοκίνη).
- 23:30 Οθόνες κλειστές, ύπνος.
Δείτε και εδώ: 6 Συνήθειες που έχουν οι ευτυχισμένοι άνθρωποι
Ποια σου λείπει; Γρήγορος οδηγός
- Βαριέσαι τα πάντα και αναβάλλεις; Ξεκίνα από την ντοπαμίνη: μικροί στόχοι, λιγότερο scroll.
- Είσαι ευέξαπτος, κοιμάσαι άσχημα, σε βαραίνει ο χειμώνας; Δώσε βάρος στη σεροτονίνη: πρωινό φως, σταθερές ώρες ύπνου.
- Νιώθεις σφιγμένος και πιεσμένος; Ενδορφίνες: προπόνηση και γέλιο.
- Νιώθεις μόνος ακόμα κι όταν έχεις κόσμο γύρω σου; Ωκυτοκίνη: πραγματική επαφή, όχι μόνο μηνύματα.
Αν δεν ξέρεις από πού να πιάσεις το θέμα, ένα καινούργιο χόμπι συχνά καλύπτει δύο ή τρεις μαζί. Δείτε και εδώ: 12 hobbies για να κάνεις το φθινόπωρό σου πιο ενδιαφέρον
Τι δεν μπορούν να κάνουν αυτά τα κόλπα
Οι συνήθειες βοηθούν τη διάθεση, δεν θεραπεύουν την κατάθλιψη ή τις αγχώδεις διαταραχές. Αν για περισσότερες από δύο εβδομάδες νιώθεις άδειος, δεν απολαμβάνεις τίποτα, δεν κοιμάσαι ή σου περνάει η σκέψη ότι δεν αξίζει τίποτα, μίλησε με γιατρό ή ψυχολόγο. Δεν είναι αδυναμία, είναι η πιο λογική κίνηση.
Πρόσεξε και τις «γρήγορες λύσεις». Το αλκοόλ και τα ξενύχτια μπροστά σε οθόνες δίνουν μια σύντομη ανάσα και την επόμενη μέρα σε ρίχνουν πιο χαμηλά. Για τις στιγμές έντασης, μια απλή άσκηση αναπνοής κάνει περισσότερη δουλειά απ’ όση φαντάζεσαι. Δείτε και εδώ: Πώς οι σωστές αναπνοές θα βοηθήσουν την ψυχολογία σου
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι η ορμόνη της ευτυχίας;
Δεν υπάρχει μία. Με την ευτυχία συνδέονται τέσσερις ουσίες: η ντοπαμίνη (κίνητρο), η σεροτονίνη (ηρεμία), οι ενδορφίνες (ανακούφιση από πόνο και ένταση) και η ωκυτοκίνη (δέσιμο με άλλους). Η καλή διάθεση έρχεται όταν δουλεύουν όλες σε ισορροπία.
Πώς ανεβαίνει γρήγορα η διάθεση;
Οι πιο γρήγοροι τρόποι είναι 10 λεπτά γρήγορο περπάτημα έξω, ένα αγαπημένο τραγούδι στη διαπασών ή ένα τηλεφώνημα σε άνθρωπο που σε κάνει να γελάς. Δεν λύνουν το πρόβλημα, αλλά σου αλλάζουν τη μέρα.
Υπάρχουν τροφές που ανεβάζουν τις ορμόνες της ευτυχίας;
Δεν υπάρχει «μαγική» τροφή. Βοηθά μια ισορροπημένη διατροφή με αρκετή πρωτεΐνη, φρούτα, λαχανικά, ψάρι και όσπρια, και κανονικά γεύματα χωρίς μεγάλα κενά. Τα πολλά γλυκά και το αλκοόλ φέρνουν άνοδο και μετά πτώση.
Γιατί έχω χειρότερη διάθεση τον χειμώνα;
Λιγότερο φως, λιγότερη κίνηση και περισσότερες ώρες μέσα επηρεάζουν πολλούς ανθρώπους. Πρωινό φως, άσκηση και επαφή με φίλους βοηθούν. Αν κάθε χειμώνα πέφτεις πολύ, συζήτησέ το με γιατρό.
Η πρότασή μας
Μην προσπαθήσεις να τα αλλάξεις όλα από αύριο. Διάλεξε μία κίνηση για κάθε ορμόνη, ας πούμε πρωινό περπάτημα, τρεις μικρούς στόχους, δύο προπονήσεις και ένα τηλεφώνημα σε φίλο, και κράτα τες δύο εβδομάδες. Η διαφορά θα φανεί πρώτα στον ύπνο και στην υπομονή σου.
Στείλ’ το στον φίλο που λέει ότι «δεν έχει διάθεση για τίποτα» από τον Οκτώβριο.
